ملل صابئى ديگر ، بتها را مىپرستيدند وبراي آنها به ساخت وادارهء معابد عظيمى مىپرداختند وسپس در هنگام انتشار مسيحيت ، بدان گرويدند ودر هنگام انتشار اسلام وفتح اسلامى مصر ، برخى از آنان مسلمان شدند ؛ امّا بقيهء ايشان تا سال تأليف كتاب ( 460 ق / 1068 م ) همچنان بر دين مسيحيت باقي مانده‌اند ، امّا به صورت أهل ذمّه وتحت حكومت مسلمين به سر مىبرند . قاضى صاعد از ديانت قوم عرب پيش از اسلام ، مفصّلتر از همهء أقوام وملل ديگر بحث كرده است ودينهاى ايشان را گوناگون شمرده وبا استناد به قرآن مجيد « 1 » افزوده است كه قبيلهء حمير خورشيد را مىپرستيده‌اند وبعد از غلبهء حضرت سليمان بر بلقيس وملوك يمن ، يهودي گرديده‌اند . علاوة بر قبيلهء حمير ، وى از معبودهاى هريك از قبايل : كنانه ، تميم ، لخم ، جذام ، طي ، قيس وبنى أسد سخن گفته است وهمچنين از خانه‌پرستى ، كعبه‌پرستى وحتّى پرستش مواد غذايى در ميان برخى از قبيله‌ها ، مانند : ثقيف ، اياد وبنى حنيفة ياد كرده است وعلاوة بر آن ، مسيحيت را در ميان قبايل : ربيعه ، غسّان وتيره‌هايى از قضاعة ويهوديت را در ميان حمير وبنى حارث كعب ، وكنده شايع شمرده واز رواج زردشتيگرى ( مجوسيت ) در ميان قبيلهء بنى تميم سخن گفته ، وحتّى كساني ، از قبيل : زراره پسر عدس ؛ فرزندش حاجب ؛ اقرع ، پسر حابس وأبو سود ، نياى وكيع بن حسان بن أبي سود را از زردشتيان آن قبيله نام برده است وهمچنين زندقة را در ميان قبيلهء قريش شايع دانسته وگفته است كه ايشان آن را از أهل حيره اقتباس كرده بودند . قاضى صاعد ، مزيد بر بيان گرايشهاى فوق ، بت‌پرستى را در ميان تمام قبايل قوم عرب تا ظهور آيين مقدّس اسلام ، دين رايج وشايع شمرده است ؛ امّا افزوده كه همهء بت‌پرستان عرب ، خداى متعال را هم يكتا مىدانستند . وى در توضيح اين مطلب با تكيه بر أصل « تشابه » چنين مىگويد كه بت‌پرستى ايشان هم ، نوعي گرايش به آيين صابئى

--> ( 1 ) - ( نحل ، 24 )